تاثیر قیمت تیرآهن و میلگرد بر هزینه ساختمان سازی سال 1405

تورم بالا، نوسانات شدید دلار، افزایش تنش‌های بین‌المللی و در مقابل رکود بازار مسکن، ترکیبی ایجاد کردند که هر پروژه ساختمانی را تحت فشار قرار خواهد داد. در این میان، قیمت تیرآهن و میلگرد نه تنها هزینه ساخت را بالا میبرد، بلکه به شاخصی از سلامت اقتصادی و روند بازار مسکن تبدیل خواهد شد.

در این گزارش تلاش می‌کنیم نشان دهیم چگونه نوسان قیمت روز تیرآهن و میلگرد بر هزینه ساخت، قیمت مسکن و چشم‌انداز بازار ساختمان در سال ۱۴۰۵ اثرگذار است.

سهم میلگرد و تیرآهن در هزینه ساختمان

میلگرد و تیرآهن ستون فقرات سازه‌های ساختمان هستند.

• میلگرد وظیفه تقویت بتن در برابر کشش را دارد و در فونداسیون، ستون‌ها و سقف‌ها کاربرد فراوان دارد.
• تیرآهن به‌عنوان عضو باربر اصلی در اسکلت فلزی، بخش قابل‌توجهی از هزینه و وزن سازه را تشکیل می‌دهد.

برآوردهای اقتصادی نشان می‌دهد که در یک پروژه متوسط:

در این مدل، میلگرد و تیرآهن به‌تنهایی حدود 20 الی 35 درصد از هزینه کل ساخت را تشکیل می‌دهند. از این رو وقتی قیمت فولاد ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش می‌یابد، این رقم به‌طور مستقیم در هزینه نهایی ساختمان منعکس می‌شود.

به‌عبارتی:

افزایش ۱۰ درصدی در  نمودار قیمت میلگرد امروز  یا تیرآهن می‌تواند 3 الی 4 درصد به هزینه نهایی ساخت‌وساز اضافه کند. برای پروژه‌های بزرگ‌تر یا ساختمان‌های فولادی، این نقش پررنگ‌تر هم می‌شود؛ زیرا در سازه‌های اسکلت فولادی، بیش از ۶۰٪ وزن کل سازه فولاد است و بنابراین تغییر قیمت فولاد عملاً به‌طور مستقیم با تغییر هزینه‌های پروژه برابر خواهد بود.

رشد قیمت تیرآهن و میلگرد در سال ۱۴۰۵

چند عامل باعث افزایش قیمت فولاد در سال ۱۴۰۵ می شود:

• تورم عمومی بالا

باعث می شود هزینه تولید، حمل‌ونقل و نیروی انسانی در همه بخش‌ها افزایش یابد.

• نوسانات دلار

بخش قابل‌توجهی از مواد اولیه فولاد، از جمله آهن اسفنجی و قراضه، وابسته به بازار جهانی و نرخ دلار است.

• تنش‌های بین‌المللی و محدودیت‌های تجاری

کاهش واردات مواد اولیه و افزایش ریسک تجاری عرضه را محدود یا گران تر می کند.

• رکود در بازار ساختمان

کاهش تقاضای واقعی باعث می شود کارخانه‌ها برای جبران هزینه‌های ثابت، قیمت‌ها را افزایش دهند.

نتیجه این عوامل، رشد قیمت میلگرد و تیرآهن در تمام طول سال است.

تاثیر افزایش قیمت فولاد بر هزینه ساخت

تاثیر افزایش قیمت اهن الات بر بازار مسکن با توجه به سهم میلگرد و تیرآهن انکار ناپذیر است. به صورت کلی می‌توان اثر افزایش قیمت را اینگونه برآورد کرد:

• اگر قیمت فولاد ۴۰٪ افزایش یابد، هزینه کل ساخت حدود ۱۲–۱۴٪ رشد می‌کند.
• در پروژه‌های فولادی اسکلت‌محور، این رقم ممکن است به ۲۰٪ از کل هزینه ساخت برسد.

برای ملموس‌تر شدن، فرض کنید در یک پروژه مسکونی معمولی:

• اگر هزینه ساخت هر متر مربع در سال ۱۴۰۴ حدودا 18 میلیون تومان باشد
• با افزایش قیمت ۴۰٪ فولاد در ۱۴۰۵ هزینه ساخت به حدود 20 تا 21 میلیون تومان افزایش خواهد یافت

کدام پروژه‌ها بیشترین تاثیر را می بینند؟

ساختمان‌های فولادی

• سهم فولاد بیش از ۵۰٪ هزینه کل سازه است.
• افزایش قیمت تیرآهن و میلگرد به شکل مستقیم هزینه تمام‌شده را بالا میبرد.
• بسیاری از پروژه‌ها با تاخیر یا بازطراحی مواجه می شوند.

ساختمان‌های بتنی

• هرچند بتن بیشترین حجم مصالح را دارد، میلگرد بخشی جدایی‌ناپذیر است.
• حدود ۲۰–۳۰٪ هزینه مصالح ساختمانی را فولاد تشکیل می‌دهد.
• افزایش قیمت میلگرد، هزینه هر متر مربع ساختمان بتنی را تا ۵–۸٪ بالا میبرد

پروژه‌های عمرانی و صنعتی

• پل‌ها، راه‌ها و سازه‌های صنعتی بیشترین فشار هزینه را تجربه می کنند.
• توقف یا کاهش سرعت پروژه‌ها به دلیل افزایش هزینه‌های پیمانکاری، یکی از پیامدهای مستقیم رشد قیمت فولاد است.

چشم‌انداز بازار مسکن و ساختمان در ۱۴۰۵

سال ۱۴۰۵ را هم مانند سال های گذشته می‌توان سال «رکود تورمی» نامید:

• رکود ساخت‌وساز

• پروژه‌های جدید به دلیل افزایش هزینه‌ها به تعویق می افتند.
• سرمایه‌گذاران از ورود به پروژه‌های جدید خودداری می کنند.

• تورم و کاهش قدرت خرید

• تان مالی مصرف‌کنندگان واقعی مسکن کمتر می شود.
• عرضه کاهش یافته، اما تقاضای واقعی پایین خواهد ماند؛ بنابراین فشار قیمت تنها از سمت هزینه ساخت ایجاد می شود.

• تاثیر بر قیمت مسکن

• افزایش هزینه ساخت باعث افزایش و رشد قیمت مسکن می شود.
• مابقی رشد قیمت ناشی از انتظارات تورمی و سفته‌بازی خواهد بود.

رابطه بازار فولاد و ساخت‌وساز

برای تحلیل، سه سناریو قابل تصور است:

۱. ثبات نسبی دلار

• افزایش قیمت فولاد ملایم است.
• هزینه ساخت با شیب کم رشد می‌کند.
• پروژه‌ها با تاخیر کمتر و برنامه‌ریزی منطقی ادامه می‌یابند.

۲. جهش ارزی

• قیمت میلگرد و تیرآهن به شدت افزایش می‌یابد.
• پروژه‌های نیمه‌تمام متوقف می‌شوند.
• هزینه ساخت واحدهای جدید به شدت بالا می‌رود.

۳. رکود عمیق

• تقاضا برای مسکن کاهش می‌یابد.
• قیمت‌ها ممکن است ثبات نسبی پیدا کنند اما سرمایه‌گذاری محدود می‌شود.
• بخش تولید فولاد با موجودی مازاد و فشار هزینه مواجه می‌شود.

پیامدهای کلان گران شدن قیمت میلگرد و تیراهن

سال 1404 نشان داد که زنجیره ساخت‌وساز نمی‌تواند از نوسان قیمت فولاد جدا بماند. جایی که تورم، نرخ ارز، رکود و انتظارات اقتصادی در قالب هزینه‌های ساخت و قیمت مسکن نشان دادند که تیرآهن و میلگرد دیگر فقط «مصالح» ساده نیستند؛ آن‌ها شاخص سلامت اقتصاد صنعتی و پیش‌بینی‌کننده هزینه واقعی ساخت‌وساز شده‌اند.

افزایش قیمت میلگرد و تیرآهن در 1404 باعث شد:

• هزینه ساخت مسکن به‌طور چشمگیری بالا رود.
• رکود در ساخت‌وساز تشدید شود.
• فشار بر خریداران واقعی مسکن افزایش یابد.
• انتظارات تورمی در بازار مسکن قوت گیرد.

برای سال 1405:

• اگر نوسانات ارز و تورم کنترل نشود، انتظار افزایش بیشتر هزینه ساخت وجود دارد.
• پروژه‌های فولادی بیشترین آسیب را ببینند.
• بازار مسکن تحت فشار افزایش هزینه قرار گیرد.

بنابراین سیاست‌گذاران باید ابزارهای ثبات‌بخشی را برای بازار فولاد و ساخت‌وساز تدوین کنند. هم چنین پروژه‌های ساخت‌وساز با مدل‌های مالی جدید (قراردادهای قیمت ثابت، مشارکت‌های بلندمدت) می‌توانند بخشی از ریسک را مدیریت نمایند.